Datum: 12-05-2006

Ben Tiggelaar: Een christen hoeft in zijn werk niet altijd persoonlijk te scoren
De beste straatveger ooit

Michiel Bakker
Christen-zijn op je werk is geen probleem, maar een uitdaging. Vanuit die gedachte wil gedragswetenschapper Ben Tiggelaar met medechristenen nadenken over mogelijkheden om op de werkvloer hun geloofsovertuiging op een positieve manier te laten blijken. Morgen spreekt hij in Zeist op een congres van de stichting Geloven op Maandag. "Ben je bereid je talenten optimaal in te zetten voor het bedrijf?"

Tiggelaar (37) is van oorsprong communicatiewetenschapper. Hij heeft een bijzondere belangstelling voor veranderingen in organisaties en in menseli jk gedrag. Op dat gebied verzorgt hij trainingen binnen uiteenlopende bedrijven, schrijft hij boeken en doet hij onderzoek.

Het thema "Christenzijn op je werk van dromen naar daden" benadert Tiggelaar, zelf lid van een gereformeerdebondsgemeente in Amersfoort, vanuit de gedragswetenschappen. "Veel mensen weten in theorie hoe ze christen willen zijn op hun werk. Ze hebben duidelijke voornemens, maar het lukt vaak niet die in praktijk te brengen. Hoe komt dat en wat kun je daaraan doen?"

Tiggelaar waakt ervoor het onderwerp vanuit een negatieve invalshoek te benaderen. "Mensen brengen hun geloof op de werkvloer vaak pas ter sprake als ze in aanraking komen met zaken waarmee ze vanuit hun levensovertuiging moeite hebben. Denk aan een bedrijfstraining die is doorspekt met oosterse religie, aan werken op zondag of het moeten uitvoeren van zaken die ze onethisch vinden."

Motivatie

De gedragswetenschapper benadert de relatie tussen geloof en werk vanuit een positieve grondhouding. "Ik ben gewoon christen en ik doe m'n werk goed, geïnspireerd door mijn geloof. Het is belangrijk het niet in de eerste plaats te hebben over zaken die je níet wilt maar over wat je als christen juist wél wilt. Welke belangrijke dingen wil je doen omdat je vindt dat je als christen die opdracht hebt? Ben je bereid je talenten optimaal in te zetten voor het bedrijf?"

Dat geldt niet specifiek voor christenen. Ook anderen zetten zich maximaal in voor hun werk.

"Er is wel verschil. Niet-christenen doen het omdat ze zelf vinden dat het moet. Christenen ervaren het als een opdracht van God. Dat is een motivatie die dieper gaat. Een christen hoeft ook niet altijd persoonlijk te scoren. Hij doet zijn werk in dienst van God en ten dienste van de naaste.

Als je als christen laat zien dat je bereid bent hard te werken, bouw je krediet op in het bedrijf. Daardoor krijg je ruimte om op sommige momenten te getuigen van je geloof of afstand te nemen van bepaalde zaken. Als je zegt dat je ergens niet aan mee kunt doen op basis van je geloofsovertuiging, is het wel erg fijn als je collega's voor die tijd al hebben ontdekt welke voordelen het heeft dat jij als christen in het bedrijf werkt. Ik denk aan de bekende uitspraak van Martin Luther King: "Als je straatveger bent én christen, moet je de beste straatveger willen zijn die er ooit is geweest." Dat vind ik een mooi uitgangspunt."

Iemands geloofsovertuiging komt in zijn werk dus vooral tot uiting in zijn daden?

"Daden zijn daarvan een krachtiger uitdrukking dan het te pas en te onpas roepen dat je christen bent. Overigens komt er de laatste jaren in veel bedrijven meer aandacht voor religie. Als KLM een gebedsruimte voor moslims inricht, is het niet raar als een christen ook op zijn werk bidt."

Wat is de grootste valkuil voor iemand die in z'n werk als christen wil functioneren?

"Hij moet oppassen dat hij niet prekerig, niet drammerig overkomt. Denk niet dat collega's door de kracht van jouw woorden of argumenten de Heere Jezus leren kennen. Daarvan ken ik in de werkomgeving tenminste niet veel voorbeelden. Als je een gesprek voert waarin het geloof ter sprake komt, is het minstens zo belangrijk goed naar de ander te luisteren als zelf aan het woord te zijn. We moeten oppassen voor een aanmatigende houding: Ik weet hoe de wereld in elkaar zit; dit is goed, dat is fout."

Hoe geeft u zelf in uw werk invulling aan uw christen-zijn?

"Met trainingen en publicaties bereik ik vaak grote groepen mensen. Soms biedt dat een unieke gelegenheid te laten zien vanuit welke levensovertuiging ik mijn werk doe. In een interview met het Financieele Dagblad werd me pas gevraagd naar mijn favoriete websites. Dan zeg ik bijvoorbeeld dat ik graag preken van Tim Keller download van de website van de Redeemer Presbyterian Church in New York. Daarmee laat ik zien hoe ik in het leven sta."

Maakt het tijdens trainingen verschil of u voor de zaal staat of een niet-christelijke collega?

"Er zijn nogal wat trainers die in hun verhaal voorbeelden en grappen vertellen die veel christenen tegen de borst stuiten. Daar ben ik voorzichtig mee, evenals met mijn taalgebruik. Maar als ik op een podium sta ga ik niet vertellen hoe ik over de zin van het leven denk. Dat wordt van mij niet gevraagd, net zo min als van een accountant die bij een bedrijf komt. Ik doe gewoon m'n werk. Mooier moeten we het niet maken."

Loopt u in uw werk tegen zaken aan waartegen u als christen bewust nee zegt?

"Voor sommige branches wil ik niet werken, zoals dat voor veel christenen zal gelden. Ik denk aan bedrijven die de zwakheid van anderen exploiteren, zoals een gokhal. Ook voor een bedrijf dat aan piramidemarketing doet zou ik niet willen werken. Maar dat heeft niet per se met de christelijke ethiek te maken. Er zijn ook niet-christenen die dat niet zouden doen."

Bij de persoonlijke introductie op uw website vermeldt u niet dat u christen bent. Is dat een bewuste keus?

"Ik vind het niet nodig op mijn website, die bedoeld is om klanten te trekken, expliciet mijn levensovertuiging te benoemen. Overigens staat er wel een column op met de titel "Zeven dingen waar ik in geloof", waaruit mensen kunnen opmaken dat ik christen ben."

Op de site vallen diverse zeer lovende uitspraken over uw persoon op, bijvoorbeeld dat u een van Nederlands meest begenadigde sprekers bent. Past een christen niet wat meer bescheidenheid?

Lachend: "Ik ben best bescheiden. Mensen zeggen nog veel mooiere dingen over mij." Serieuzer: "Het heeft te maken met de vraag: Hoe maak je reclame? Dat doe je niet door te zeggen dat je saai bent. Je moet niet opscheppen over jezelf op basis van zaken die niet waar zijn. Maar als gerenommeerde opdrachtgevers iets positiefs over mij zeggen, vermeld ik dat graag. Misschien is het wel waar wat ze zeggen."

Meer informatie: www.tiggelaar.nl en www.gelovenopmaandag.nl.